Kaldıraç Nedir? Nasıl Çalışır, Neden Tehlikelidir?
Kaldıraç, küçük bir teminatla büyük hacimde işlem açabilme imkânıdır. Yatırımcıların çoğu onu "kazancı büyüten şey" sanır; oysa kaldıraç kazancı da zararı da aynı oranda büyütür.
Kaldıraç tam olarak ne yapar?
1:100 kaldıraç, 1.000 USD teminatla 100.000 USD'lik hacim taşıyabilmek demektir. Kurum işlemi açmak için hesabınızdan bir teminat bloke eder, gerisini geçici olarak sağlar.
Dikkat: kaldıraç kâr oranınızı yükseltmez, pozisyon büyüklüğünüzü büyütür. Fiyatın 10 pip hareketi, hacminiz büyüdükçe daha fazla para eder — iki yönde de.
Bu yüzden "yüksek kaldıraç = yüksek risk" ifadesi eksiktir. Riski belirleyen kaldıraç oranı değil, sizin açtığınız lot büyüklüğüdür. Kaldıraç sadece buna izin verir.
Kaldıraç bir gaz pedalıdır; hız limitini belirleyen şey ise lot büyüklüğünüz ve stop mesafenizdir.
Teminat ile ilişkisi
Açtığınız her pozisyon için hesabınızda bir miktar para kullanılan teminat olarak ayrılır. Kalan tutar serbest teminattır ve zararı taşıyabilecek yastığınızdır.
Zarar büyüdükçe serbest teminat erir. Teminat seviyesi kritik eşiğin altına indiğinde pozisyonlar otomatik kapatılır; buna teminat tamamlama (margin call) denir.
Hesapların çoğu tek bir büyük hareketle değil, farkına varılmadan erimiş bir teminat yastığıyla kapanır.
Doğru kullanım
Sağlıklı yaklaşım şudur: önce işlem başına ne kadar kaybedebileceğinize karar verin (örneğin sermayenin %1-2'si), sonra stop mesafenize göre lotu hesaplayın. Kaldıraç bu hesaba girmez; sadece imkânı verir.
Yüksek kaldıraç, disiplinli bir yatırımcının hesabında büyük fark yaratmaz — çünkü zaten küçük lotla çalışır. Disiplinsiz bir hesapta ise hızlandırıcıdır.
Türkiye'de ve birçok ülkede bireysel yatırımcı için kaldıraç oranları düzenleyici kurumlarca sınırlandırılmıştır. Sunulan oran kurumdan kuruma değişir.
Sayılarla örnek
1.000 USD teminatınız var ve 1:100 kaldıraçla 0,10 lot (10.000 birim) EURUSD açtınız. Bu pozisyonda 1 pip ≈ 1 USD'dir.
Fiyat 50 pip lehinize giderse 50 USD kazanırsınız — sermayenizin %5'i. Aleyhinize giderse aynı tutarı kaybedersiniz.
Aynı teminatla 1 lot açsaydınız 1 pip ≈ 10 USD olurdu ve 50 piplik ters hareket 500 USD, yani sermayenizin yarısı demekti. Kaldıraç oranı iki durumda da aynıydı; değişen tek şey sizin seçtiğiniz hacimdi.
Kaldıraç sabit, risk değişken. Riski belirleyen sizsiniz.
Teminat seviyesi nasıl okunur?
Platform ekranında teminat seviyesi yüzde olarak görünür: öz sermayenin kullanılan teminata oranı. %1.000 rahat, %200 dikkat, %100'e yaklaşmak tehlikelidir.
Kurumlar genellikle belirli bir seviyede (örneğin %50) pozisyonları otomatik kapatır. Bu bir ceza değil, sözleşmenin parçasıdır.
Ekranda takip edilmesi gereken tek rakam bakiye değil, bu orandır. Bakiye geçmişi, teminat seviyesi geleceği anlatır.
Günlük piyasa bülteni
Her sabah sade bir dille piyasa özeti, canlı hesabın izleme bilgisi ve uzman geri dönüşü. Ücretsiz.
Bülteni al →Sık sorulan sorular
Kaldıraç yüksek olursa daha çok mu kazanırım?
Hayır. Kaldıraç yalnızca daha büyük hacim açmanıza izin verir; kazancı belirleyen hacim ve fiyat hareketidir. Aynı büyüklükte işlem açıyorsanız, kaldıraç oranının sonuca etkisi olmaz.
Kaldıraçsız işlem yapılabilir mi?
Teorik olarak evet; teminatınız kadar hacimle işlem açarsanız kaldıraç kullanmamış olursunuz. Bu durumda risk düşer, buna karşılık aynı hareketten elde edilen tutar da küçülür.
Kaldıraç borç mudur?
Klasik anlamda bir kredi kullanımı gibi görünse de, pozisyon kapandığında hesaplaşma yalnızca kâr/zarar üzerinden yapılır. Taşıma maliyeti ise swap olarak yansır.
Kaldıraç oranını sonradan değiştirebilir miyim?
Çoğu kurumda hesap ayarlarından değiştirilebilir, ancak açık pozisyon varken değişiklik teminat hesabınızı doğrudan etkiler. Değişikliği pozisyon yokken yapmak daha güvenlidir.
İlgili yazılar
→ Teminat Tamamlama (Margin Call) Nedir? → Lot Nedir? İşlem Hacmi ve Lot Hesaplama → Forex'te Risk Yönetimi → Forex Nedir? Döviz Piyasası Nasıl İşler?Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi değildir. Forex/CFD işlemleri yüksek risk içerir ve yatırdığınız sermayenin tamamını kaybedebilirsiniz. Geçmiş performans gelecekteki sonuçların garantisi değildir.